Đình Sơn Bao

17/05/2017

Đình Sơn Bao (đình Bu) tọa lạc tại làng Bu-Liên Bảo-Vĩnh Yên. Đình thờ ba vị thành hoàng là: Tản Viên Sơn Thánh, Cao Sơn Đại Vương, Quý Minh Đại Vương. Tương truyền là ba vị thần sinh ở vùng núi Tản Viên, có công giúp vua Hùng Duệ Vương đánh giặc, bảo vệ đất nước nên khi hóa được phong là “Tản viên sơn tam vị đại vương”.


Ngược dòng thi gian s sách lưu truyn li:

Nước Vit ta thi k m nước, vào đời vua Hùng 18, dưới s tr vì ca Hùng Du Vương, Gia Vin, Hưng Hoá đạo Sơn Tây có mt gia đình h Nguyn, sinh được 2 người con trai, c 2 anh em tui đã cao nhưng vn chưa có con để ni dõi.

Mt hôm hai anh em ông gp mt ông già râu tóc bc, đầu đội mũ Bách Tinh. Ông già thy hai người phúc hu nên nói vi hai người: ta thy gò đất Kim Nhanh núi Thu Tính thuc Hoan Châu rt đẹp, nếu hai người mang hài ct thân ph các ngươi táng đó s t sinh ra bc thánh t, nói xong, ông già biến mt.

Hai ông tr v nhà làm theo li ông già dn, chưa đầy 2 năm sau qu nhiên phu nhân ca hai ông đều mang thai và v ông anh sinh được 1 người con trai, v ông em sinh được 1 bc 2 con trai, c 3 người đều có phong thái đĩnh đạc, khí cht hiên ngang khác thường. Hai nhà vui mng đặt tên cho con ca ông anh là Nguyn Tun, còn 2 con ca người em đặt tên là Nguyn Sùng và Nguyn Hin. Đến tui trưởng thành cùng tìm thy để hc, nh tư cht thông minh c 3 người đều rt tài gii, c cung tên và binh pháp khiến cho bn bè trang la ai ny đều khâm phc. Đến năm 3 anh em 17 tui, ch trong 1 năm c thân ph, thân mu 3 người đều ln lượt qua đời. 3 anh em rt thương xót chn phn đất quý làm l an táng, gi vic hương đèn, phng th theo nghi thc. Sau 3 năm khi đã mãn tang cha m, vic hiếu đã trn, 3 anh em cùng nhau lên núi Tn Viên linh thiêng và được Ma th Thn N nhn làm con nuôi.

Mt ngày n trên núi Tn linh thiêng, có mt ông già tay cm gy trúc t trên tri giáng thng xung. Nguyn Tun ly làm kinh s, ông cúi đầu bái t nh ông tiên cu giúp. Ông già trao gy thn và truyn phép chú ca mình ri dn rng “gy này đầu trên cu chúng sinh, đầu dưới tr ác. Ch vào núi, núi st; ch vào sông, sông cn; ch vào la, la tt; ch vào g, g gãy. Khanh hãy cn thn gi gìn ch có xem thường”. Nói xong ông già biến mt.

T đó Nguyn Sùng và Nguyn Hin nhà phng dưỡng m nuôi, còn Nguyn Tun chu du thiên h cu vt dân sinh, quá trình chu du ông đã cu được rt nhiu người. Mt hôm ông cu được long cung Thái t con vua Thu t, vua Thu T rt cm kích mà ban tng cho ông cun “ước thư”. Phán là ước điu gì s được như ý. Nguyn Tun lúc đó va có gy va có ước thư nên thường cu ho đem phúc cho đời. Được người đời gi là Tn Viên Sơn Thánh.

Ngày đó, đời vua Hùng th 18 (Hùng Du Vương) sinh được 20 hoàng t và 6 nàng công chúa nhưng đều qua đời ch còn li 2 nàng công chúa, mt nàng tên Tiên Dung được g cho Ch Đồng T, mt nàng là Ngc Hoa công chúa đang đến tui kén chng. Nhà vua ban chiếu trong thiên h tìm người thông minh tài trí, đức độ, anh hùng lp làm phò mã.

Tn Viên Sơn Thánh cùng 2 người em tìm đường v kinh thành d thi và được nhà vua kén làm phò mã. Sơn Thánh đón công chúa v Sơn Động, 2 người em li giúp vic chính s cho nhà vua và được nhà vua cho đi khp mi nơi, giúp đỡ dân chúng trong thiên h, dy dân làm ăn, phát trin sn xut.

Lúc by gi Hùng Du Vương đã 105 tui, các hoàng t đã ln lượt v nơi tiên cnh, Chúa Thc thy vy lin tha cơ dy binh, cu vin các nước láng ging đến xâm ln. Nhn được tin cp báo, Tn Viên Sơn Thánh cùng các tướng lãnh v triu bàn kế đánh gic. Tn Viên Sơn Thánh xin thay nhà vua cm quân đánh gic, quân ta chiến đấu dũng cm phi thường, quân Thc tht bi, nhà vua ban chiếu thu quân ri phong thưởng cho các tướng sĩ theo cp bc khác nhau

Sau khi đánh thng quân Thc, nhà vua triu con r là Tn Viên Sơn Thánh v triu để nhường ngôi, Sơn Thánh t chi không nhn, tu lên vua rng: Cơ đồ 18 đời vua do tri định đot, v li chúa Thc Phán cũng thuc tôn phái nhà Hùng chng bng cách nhường nước cho ông ta. Vua Hùng Du Vương nghe theo, lin triu Thc Phán đến nhường ngôi ri cùng Sơn Thánh, Cao Sơn, Quý Minh thăng thiên hoá sinh bt dit.

Cũng như nhiu nơi khác trên đất Vĩnh Phúc, nhân dân thôn Sơn Bao (làng Bàu) xưa cũng theo lnh vua mà lp mt nơi th cúng các ngài. Sau này, nơi đây nhân dân dng thành đình tôn th các v làm thành hoàng làng, hương ho muôn đời không dt.

Đình Sơn Bao thuc loi di tích kiến trúc ngh thut. Da vào các tài liu còn li có th khng định được khi xây dng t đời vua Cnh Hưng năm th 18 – 1758. (Hin nay ti đình vn còn lưu gi mt bia đá ghi li vic ông Hoàng Bá Trc công đức cho đình nhân vic làng dng đình). Ngôi đình Sơn Bao trước đây có quy mô ln, khung đình chu lc được làm bng g T Thiết, năm 1943, khu vc đình b ném bom gây hư hi cho đình. Sau đó nhân dân đã tiến hành tu sa li. Năm 1951 thc dân Pháp tiến hành xây lô ct ti khu vc núi Bàu, chúng cho đốt phá ngôi đình c, năm 1952 nhân dân đã tiến hành dng li đình tm bng tre, g để th cúng thành hoàng.

Đầu nhng năm 1990 ca thế k XX, được s quan tâm ca Đảng, chính quyn các cp. Nhân dân làng Bàu đóng góp tin ca công sc để xây dng ti ngôi đình Sơn Bao gm 2 toà kiu chuôi v, năm 2004 xây dng thêm 3 toà tin tế gan dĩ. Hin nay đình Sơn Bao có quy mô 3 toà tin tế 3 gian 2 dĩ, trung tế 3 gian và hu cung 1 gian, din tích s dng 109,5m2 gm 16 ct chu lc bng bê tông, vì kèo dàn tay được làm bng g, mái lp ngói mũi các góc mái to thành các đầu đao vi nhng hình rng, trên b nóc lp hình lưỡng long chu nguyt to nên v thâm nghiêm c kính ca mt ngôi đình làng truyn thng.

V di vt trong di tích, trong kháng chiến chng thc dân Pháp đã b phá hu hoàn toàn,  các tài liu quý như sc phong cũng không còn na, hin nay đình ch còn lưu tr được mt bia đá khc ch: “ Hu thn bi kí”, bia mt mt, dài 74cm, rng 38cm, dày 10cm gm 12 dòng ch mi dòng có 3 đến 28 ch. Bia được to t năm Vua Cnh Hưng th 19.

Hin vt mi gm: đồ g, đồ s, đồ đồng như ngai th, đài nước, hc đứng trên lưng rùa, hc nh, án gian, kiu dài, hoành phi câu đối, b chp kích, trng, chuông, đỉnh đồng … đều được mua sm công đức vào đình đầy đủ theo l nghi.

Tri qua bao nhiêu thăng trm ca lch s và biến c ca thi gian, ngc ph đình Sơn Bao được hàng ngàn thế h lưu truyn gìn gi, vào nhng năm 1949, 1950 trong cuc kháng chiến chng Pháp đình Sơn Bao b tàn phá, sc phong vua ban cho đình cũng b tht lc. Trong nhng năm gn đây nhân dân làng Bu đoàn kết chung sc chung lòng và được các cp chính quyn quan tâm, các doanh nghip cùng các nhà ho tâm, khách thp phương công đức tin ca, công sc để trùng tu sa sang, xây dng ngôi đình trên đất cũ ngày càng đàng hoàng to đẹp hơn. Vic qun lý di tích được thc hin giao cho chi hi người cao tui làng Bàu, ti đình còn có c t thường xuyên trông coi lo vic đèn hương, đáp ng nhu cu sinh hot văn hoá tín ngưỡng ca nhân dân và du khách thp phương./.

Nguồn: Vinhphuc.vn

Các tin đã đưa ngày: